Τετάρτη, 31 Δεκεμβρίου 2014

Μια πρωτοχρονιάτικη ιστορία.

Εκατέβηκε την σκάλα, να κλείσει την εξώθυρα με το μάνταλο. Στο ανέβασμα, σε κάθε σκαλί στήριζε το σώμα της με το δεξί χέρι στο δεξί γόνατο ενώ με το αριστερό στηριζόταν στην ξύλινη κουπαστή τής σκάλας και σκέφτηκε πως τα χρόνια είχαν πραγματικά περάσει, δεν ήταν η ιδέα της, πρέπει νάχε μεγαλώσει. Μόλις πέρυσι σα να ήταν που ανεβοκατέβαινε τούτη την ίδια σκάλα με σβελτάδα, σα να πέταγε, σαν κάθε σκαλί να την επέταγε προς τα επάνω, σα να γύρναγε απ΄το σχολείο και να ήτανε απόγεμα Παρασκευής…

Έφτασε στο πλατύσκαλο. Απ΄την τζαμόπορτα, φαίνονταν η λάμψη των φώτων του δέντρου, που ερχόταν κι΄έφευγε, σαν μια μεγάλη πολύχρωμη φωτιά που έκαμε κόπο να μη σβήσει, σα τζάκι με λιγοστό αέρα. Άνοιξε και πέρασε στη σαλοτραπεζαρία. “Άντε, μάνα, καληνύχτα” είπε στην φωτογραφία τής μάνας της πάνω απ΄το μπουφέ, “κοιμήσου ‘συ, εγώ ‘χω να πάω κάπου”, συμπλήρωσε, χωρίς ν΄αφήσει να φανεί στη φωνή της πως ήξερε ότι η μάνα δεν την άκουγε.

Μπήκε στην κουζίνα, άμα είχε νοτιά η πόρτα έτριζε λίγο περισσότερο, γκρινιάρα θείτσα που την πιάσαν τα ρευματικά και ” ΄ποφέρει και δε νταγιαντά πλιό”.

Έσκυψε στην στόφα, άνοιξε την πόρτα και τράβηξε το μεγάλο ταψί έξω. Το γαλόπουλο είχε ροδίσει και οι πατάτες το πολιορκούσαν από παντού, δεν θα τ΄άφηναν να κινηθεί ακόμη κι΄αν τόθελε, ακόμη κι΄αν μπορούσε.

Ακούμπησε το ταψί απάνου στην “τράπεζα, βρε Μαριγώ κι΄ίσα, έλάτε να φάμε! Μόν΄πιάσε μ΄κι του κρασί μ΄κι φέρι κι δυό κούπις να τονε σχωρέσουμε τον παληόν τον χρόνον..!”

Ο πατέρας είχε φύγει πρώτος, πριν τη μάνα, τάφαγε τα πλεμόνια το κάρβουνο σαράντα χρόνους θερμαστής στα Λίμπερτυ. Η φωνή του όμως, δεν είχε φύγει ποτές από τα αυτιά της. Και ποτές μεσ΄τη μνήμη της δεν έβηχε ο πατέρας της, η φαντασία της τον είχε γιατρέψει μετά θάνατον. Η φωτογραφία του ήταν δίπλα στης μάνας, μα είχε την ιδέα πως εκεινού του άρεσε η ησυχία, δεν ήθελε πολλά-πολλά.

Σερβιρίστηκε, έκατσε στο πλάϊ του τραπεζιού, λογούσε τις δυό κεφαλές του τραπεζιού δικαίωμα των γονιών της. Άντρα δεν γνώρισε. Μη και ποτές της έλειψε η παρουσία του αντρού, θεός σχωρέσει το αμάρτημά της, γιατί Εκείνος ήθελε άντρα και γυναίκα μαζί, μόνο να, εκεινής δεν της επήγαινε η αντρικιά παρέα, σα να ντρεπότουνε, σα να μην άντεχε το βλέμμα τους επάνω της.

Έφαγε με μικρές μπουκιές, ήπιε και δυό γουλιές κρασί απ΄το νησί, της τόχε φερμένο το ανήψι της, ο Φραγκίσκος που είχε μαγαζί στην παραλία και που δεν θυμότανε τί είδος μαγαζί ήτανε και έκαμε πως ξέρει και πάντα ρώταγε πώς πάνε οι δουλειές. Το κρασί είχε κάτι απ΄τον αέρα του νησιού, που είχε χρόνους πολλούς να δει. Δεν ήθελε ν΄αφήσει το σπίτι έρημο ούτε για τρεις μέρες. Γιατί μία να πάς και μία ναρθείς, μία να τους δεις λιγουλάκι, νάτες οι τρεις οι μέρες. Δεν άντεχε.

Μόλις απόφαγε έβαλε γρήγορα-γρήγορα το πιάτο στον μαρμάρινο νεροχύτη κι΄άνοιξε το νερό να τρέξει. Ξέπλυνε πρόχειρα τα χέρια της και έφτασε στο ψηλό ράφι τέσσερα δοχεία φαγητού και τ΄άπλωσε στη σειρά πάνω στο τραπέζι. Πήρε το μεγάλο μαχαίρι απ΄το συρτάρι και μοίρασε στα τέσσερα το γαλόπουλο και τόβαλε στα δοχεία, συμπλήρωσε πατάτες και μπόλικη σάλτσα στο καθένα.

Κατέβηκε προσεχτικά την γυριστή σκάλα με την μεγάλη τσάντα στο χέρι, ξεκλείδωσε, αλήθεια, τί της ήρθε και κλείδωσε πριν, ξεχάστηκε, η συνήθεια είναι τρένο που δεν μπορεί ν΄ αλλάξει δρόμο. Βγήκε στο κρύο και τράβηξε πίσω της την πόρτα. Είχε τον λαιμό της καλά τυλιγμένο στο σάλι, που τής είχε φερμένο από το Κάρντιφ ο πατέρας της κι΄ήτανε διπλή η ζέστα του.

Περπάτησε γρήγορα, να φτάσει ζεστό το φαΐ ΄κει πούπρεπε. Περνάγανε σαν από παντού τ΄αυτοκίνητα, φώτα πάνω και κάτω, θαρρείς και ανάψανε όλα μονομιάς, θαρρείς και ψάχνανε να βρουν τον κλέφτη του χρόνου.

Έφτασε στην χαμηλή θύρα, έκρουσε απαλά κι΄ύστερα περίμενε.

Μετ΄από λίγο μια χαραμάδα φως βγήκε δειλά στο πεζοδρόμιο, ένα μαυριδερό κεφάλι πρόβαλε κι΄αμέσως χαμογέλασε “γκειά, Μαριγκώ ! ” Μέχρις εκεί ήταν τα ελληνικά. Άπλωσε τα σκούρα χέρια και πήρε το δοχείο σα να κράταγε νερό στη μέση της ερήμου, είπε ευχαριστώ υψώνοντας το δοχείο πάνω απ΄το κεφάλι της, η Μαριγώ είχε ήδη ανέβει τα τρία σκαλιά χαιρέταγε με βιάση και πήγαινε για το άλλο καλυβάκι.

Σε μιά ώρα παρά εφτά λεπτά είχε τελειώσει και ήταν τυλιγμένη με την κουβέρτα της πλάι στο παραθύρι, όπου θα την έπαιρνε ο ύπνος όπως κάθε πρωτοχρονιά και θα ξύπναγε με το πρώτο φως να πει καλή χρονιά στις φωτογραφίες των γονιών της.

Πέμπτη, 25 Δεκεμβρίου 2014

Πού είναι τα Χριστούγεννα..;

Κρυμμένα μέσα στο γκρίζο της πόλης, ίσως στέκονται για λίγο σ΄ένα κοινόχρηστο Χριστουγεννιάτικο δέντρο...

...μπορεί ν' ακολουθούν τα βήματα των παιδιών που λένε τα κάλαντα...

...ή να παρατηρούν έναν αδέξιο Αγιοβασίλη που εισβάλλει σε κάποιο ρετιρέ...

...ή πάλι, μπορεί να προσπαθούν να κυττάξουν έξω από κρύες σχολικές αίθουσες, να ομορφύνουν την ενήλικη ζωή μας...

Όπως και νάχει, άμα θέλεις πολύ να βρεις τα Χριστούγεννα, φτάνει να κυττάξεις προσεκτικά και θα δεις να στέκουν τριγύρω σου δεκάδες Χριστουγεννιάτικα δέντρα...

...στολισμένα με φανταχτερά πορτοκαλιά λαμπιόνια...

...ακόμη και με ανέλπιστες μαβιές κορδέλλες...

...ακόμη και με απαγορεύσεις για τα πρέπει και τα δεν πρέπει των ημερών.

Άμα θες, μπορεί να διακρίνεις λίγη αγάπη γραμμένη με σπρέυ στον τοίχο...

...και να δεις ελπίδα ανάμεσα σε κάγκελα...

...να διακρίνεις την μοναξιά των ημερών...

...και την ξενοιασιά μιας ηλιόλουστης μέρας...

Κι΄ όλα αυτά μαζί φτιάχνουν τα χαμένα Χριστούγεννα...

Δευτέρα, 15 Δεκεμβρίου 2014

ΤΟ ΜΑΝΤΑΛΟ ΤΗΣ ΠΡΟΓΙΑΓΙΑΣ ΜΟΥ ΚΑΙ Η ΠΑΡΑΔΙΠΛΑ ΜΑΝΤΡΑ...

Πιό πολύ απ΄όλα φοβάμαι την απώλεια της μνήμης.
Δεν μιλάω για την δική μου, την προσωπική μου μνήμη, που κάποια στιγμή θα βαρύνει έτσι κι΄ αλλιώς.

Λέω για την Συλλογική Μνήμη, που είναι απαραίτητο συστατικό, έστω και κρυφό, του αύριο που έρχεται.

Μαζεύω παληά χαρτιά, εφημερίδες του ’50, ξύλινες κουτάλες σπασμένες, τεράστια καρφιά και κομμάτια ξύλου από παληά σπίτια, 

...ξεχαρβαλωμένες κλειδαριές,

...ένα διαλυμένο σκαμνί από κάποιο γκρεμισμένο κατοικιό, 

 ...ένα μπουκαλάκι από άρωμα από ένα φαρμακείο που δεν υπάρχει πιά, μπουκάλια από ποτά που δεν υπάρχουν πιά.

Και απλώς, προσπαθώ να βρω επάνω τους τα ίχνη των ανθρώπων, την φθορά από την καθημερινή χρήση, να εντοπίσω το πώς και το γιατί ενός ασυνήθιστου σχήματος, 


μα πιό πολύ, προσπαθώ να αναπαραστήσω μέσα μου την εποχή, να την ανασυνθέσω ταιριάζοντας μικρές ιστορίες, αφηγήσεις, ακούσματα, αυτά τα ίδια τα αντικείμενα, σκόρπια διαβάσματα.

"Ποιός ο λόγος", θα πει κανείς.
Δεν εξηγιέται ο λόγος.
Θάλεγα πως είναι, σε μικρότερη ασφαλώς κλίμακα, σαν να ανεβαίνεις στην Ακρόπολη. 
 
Δεν εξηγείται το τί σε μαγεύει σ’ αυτήν την επαφή και είναι πολύ πέρα από το νόημα αυτής της ανάρτησης το να αναλύσουμε τα δέκα μάρμαρα και το νόημά τους.








Καιρό τώρα, λοιπόν, η μάνα μου, κάθε φορά που πέρναγε έξω απ΄το σπίτι της γιαγιάς της τής Αντέλας, έδινε μιά στο μάνταλο της πόρτας του ερειπωμένου σπιτιού.  


«Ακούω τον ήχο και σκέφτομαι», μου είπε, «πόσα χρόνια ανεβοκατεβαίναμε και πατάγαμε αυτό το μάνταλο. Μετά σκέφτομαι πόσοι τόχουν πιάσει αυτό το χερούλι... Η γιαγιά μου, ο παππούς μου ο Λορέντζος, ο θείος μου ο Αντώνιος και ποιός ξέρει και ποιοί άλλοι ακόμη...»

Είπα τότε πως το ζεμπερέκι (το μάνταλο δηλαδή μαζί με το πόμολο) της προγιαγιάς μου της Αντέλας έχει στα μάτια τής μάνας μου μιάν άλλη αξία. 

Είναι ένα ταξίδι στην παιδική ηλικία, είναι μια νοερή καλημέρα σ’ όσους φύγαν, είναι ένας ήχος που θα κάναμε τα πάντα για να έφτανε μέχρι πίσω, μέχρις εκείνα τα χρόνια, να μπορούσε ακόμη-ακόμη να τον άκουγε και ΄κείνη η ίδια μικρή. 

Κι΄έπειτα ταιριάζω αυτή την σκέψη με τη ματιά μου όταν κυττάζω με δέος τις Τηνιακές μάντρες και τις ξερολιθιές. Πάντα το μάτι μου πάει στην κάτω-κάτω σειρά.

Η πρώτη μου σκέψη πάει σε ‘κείνον που έβαλε την πρώτη πέτρα κι΄έπειτα ακολούθησαν οι άλλες. 

 Η δική μου «Ακρόπολη» της Τήνου είναι αυτές οι μάντρες, αυτά τα κατοικιά και τα καταστέγια, αυτές οι ξερολιθιές και οι τεράστιοι μονόλιθοι στα ορεινά του νησιού.

Ο μόχθος των ανθρώπων, η τέχνη τους, που σαν υπέροχη πατίνα είχε αποτεθεί στα γονίδιά τους, η φροντίδα για ν' αντέξουν όλα αυτά για όσο γίνεται περισσότερο και τέλος, η αδυναμία μας σήμερα να επαναλάβουμε κάτι παρόμοιο σε μεγέθος και σημασία.

Γι΄αυτό, το μάνταλο της προγιαγιάς μου της Αντέλας και η παραδίπλα μάντρα έχουν την ίδια τεράστια αξία: κουβαλάνε πάνω τους το νησί, μας φέρνουν σε επαφή (έστω και ασυνείδητη), με την ιστορία του τόπου μας.

Κατά κάποιον τρόπο, μας δείχνουν τον δρόμο για το πώς οφείλουμε να αντιμετωπίζουμε το νησί: με τα μάτια στο μέλλον, με την καρδιά στο παρελθόν, με την ψυχή στο τώρα.

Τρίτη, 25 Νοεμβρίου 2014

Ο φίλος, στην βροχή φαίνεται...



Κι΄είναι η βροχή μιά αφορμή να βγεις να μυρίσεις, να αγναντέψεις, να σκύψεις στις λεπτομέρειες που τρέχουν ολόγυρα απαρατήρητες.

Είν’ ο καρπός δακρυσμένος βροχή...

...είναι τα μπουμπούκια τόσο γεμάτα ζωή που λες θα εκραγούν και θα σκορπίσουν δέντρα ολάκερα γύρω τους...

...είναι τόσο βαθύτερο το μωβ του λουλουδιού, που λες και ποτέ πριν δεν τόχεις ξαναδεί.

Λες κάποτε θα δουν κι΄άλλοι όλα αυτά τα κρυφά και φανερά μαζί...

...λες θα σταθούν μιά στιγμή να δουν με την φαντασία τους τον μάστορα...

...να στήνει το κέντημα με την πέτρα και την υπομονή κομμάτι το κομμάτι;

Λες να κουραστούμε λιγάκι και το ψιλόβροχο να δυναμώσει κι΄αυτό λιγάκι, 


...ν' αναγκαστούμε να σταλίσουμε ΄δω μέσα;

 Λες να βαρύνει ο καιρός...

 ...να φορτώσει σύννεφα η Καστέλλα...

...να μας έρθει στο νου κρασί μπρούσκο, με λουκάνικο και τυράκι Τηνιακό, να πρέπει να τρέξουμε σπίτι γρήγορα-γρήγορα να δούμε πίσω απ΄τα τζάμια το Ξώμποργο να βυθίζεται στον ουρανό...

 ...τις λάμπες του δρόμου τη μιά να φέγγουν σα φωτάκια Χριστουγέννων...

 ...να χάνονται ύστερα στη μεγάλη Αστραπή;

Λές..;

Λες η θάλασσα νάχει φουσκώσει σαν καφές ελληνικός που φτάνει ίσα να χυθεί;

Είν΄η Περάστρα εκείνη ‘κεί κάτω; 

Μοιάζει και νάναι. 
 
Και ξέρεις, τα σφαλιστά παράθυρα είναι, λέει, απ΄το κρύο, μα το χωριό είναι γεμάτο κόσμο και περνάνε τα φορτώματα για τη Χώρα, στέκουν για λίγο και πάλι τραβάνε προς τον Λάζαρο...


 ...να βγουν στα Λουτρά, να πέσουν στον αμαξωτό για λίγο, να κάμουν έτσι την ανηφορίτσα να περάσουν μέσα απ΄την Ξινάρα, μετά στους Μύλους, να πάρουν να κατηφορίζουν στην Κυρά Ξένη, ύστερα στα Σταμνάδ΄κα, να πάνε στην Χώρα να πουλήσουν...




Σημείωση: οι φωτογραφίες είναι από φίλο, που προτιμάει να μένει στο παρασκήνιο, πολύτιμος υποβολέας μοναδικών εικόνων, δια παντός λαβωμένος απ΄την ομορφιά του νησιού. 

Δευτέρα, 17 Νοεμβρίου 2014

ΜΠΡΟΣΤΑ ΣΤΗΝ ΠΟΡΤΑ

Σήμερα, περισσότερο από ποτέ, βλέπω εκείνο το άρμα της εφιαλτικότερης νύχτας της ζωής μας, να στέκει εμπρός στις πόρτες του κάθε σχολειού αυτής της ταλαίπωρης χώρας. 
 

Βρυχάται δυνατά, να τρομάξει τις ψυχούλες των παιδιών, να πάψει με τα σίδερά του κάθε ελπίδα, να γκρεμίσει κάθε εμπόδιο ανάμεσα στη βαρβαρότητα και την χαρά.


Γιατί η παιδεία είναι χαρά και είναι μέλλον και σκέψη και ανατροπή και κανένα κύμα δεν είναι τόσο δυνατό που να την κάνει να πάψει να θέλει, να αποζητά, να ψάχνει νέους ορίζοντες.


Παρασκευή, 14 Νοεμβρίου 2014

ΚΑΤΑΡΑΜΕΝΟΙ ΦΟΙΤΗΤΕΣ!!!


Τίνος είναι τελικώς το Πανεπιστήμιο;
Μην είναι του Υπουργείου Παιδείας;
Μην είναι των καθηγητών;
Μήπως πάλι είναι των φοιτητών;

Μήπως δεν είναι κάτι αυθύπαρκτο και έχει ανάγκη από πολλά χέρια στα κουπιά για να έχει υπόσταση;

Μήπως ο ουσιαστικός ρόλος του είναι η βελτίωση της ζωής όλων μας; 

Μήπως πρέπει να παράγει πολιτισμό που θάχει στόχο τον πολίτη;

Μήπως δεν θάπρεπε να ναρκισσεύεται αυτοθαυμαζόμενο και να αναπαράγει τον εαυτό του;

Είναι ή όχι ο στάβλος κομματικών αντιπαραθέσεων;

Είναι ή όχι πεδίον δόξης λαμπρό για κάθε διαπλεκόμενο κομματορουφιάνο που θρέφεται, ανδρώνεται και τελικώς αφομοιώνεται από το «Πανεπιστήμιο

Είναί ή όχι άντρο κατασπατάλησης επιδοτήσεων σε αδιέξοδα «προγράμματα» με χρηματοφάγους καθηγητές;

Ενάντια σε τί απ΄όλα αυτά ξεσηκώθηκαν οι φοιτητές;

Σήμερα, του μηνός Νοεμβρίου δέκα και τέσσερεις του 2014, δεν έχω καμμιάν απάντηση.

Σήμερα, σκέφτομαι πόσες πόρτες και σε ποιούς τελικώς τις άνοιξε εκείνο το περιλάλητο τάνκς που έρριξε την πόρτα του Πολυτεχνείου...

Σήμερα σκέφτομαι την δωρεάν για το κράτος και πολυδάπανη για τον γονιό παιδεία και λέω μέσα μου:

Καταραμένοι φοιτητές...

Πόσο καλύτερα θάταν να έπρεπε να πληρώνετε και να μην είναι δωρεάν το Πανεπιστήμιο...
Θα σας σεβόμασταν τότε και δεν θα βάζαμε πορωμένους αντι-φοιτητές να σας ξυλοκοπάνε. 

Γι΄αυτό οι λεφτάδες στέλνουν τα παιδιά τους σε πληρωμένα γυμνάσια και πληρωμένα λύκεια και πληρωμένα κολλέγια και πληρωμένα πανεπιστήμια.
Εξασφαλίζουν έτσι το ότι κανένας ΜΑΤάνθρωπος δεν θα δείρει ποτέ το παιδί τους.
Εξασφαλίζουν ότι το παιδί τους δεν θα σκεφτεί ποτέ να αμφισβητήσει το σύστημα που τον διαχωρίζει από τους «αποκάτω».

Καταραμένοι φοιτητές!

Πόσο καλύτερα θάταν να σας είχαμε με πηλίκια και στολή όπως κάποτε στο Αμέρικα, να φτιάχνετε φοιτητικά κλάμπ με μπλέηζερ GANT και παπούτσια SEBAGO,γιατί τότε ποιός θα σήκωνε το γκλομποφορεμένο χέρι του ενάντια σε έναν καθωσπρέπει κύριο;

Καταραμένοι φοιτητές!

Γιατί δεν μπορείτε να είσαστε όπως εμείς;
Υποτακτικοί, καναπεδολάτρες, ωτακουστές τής ζωής μας τής ίδιας, χάπατα του τελεβίζιου και  των μουμουέ, τρεμάμενοι εμπρός στο βαρύτατο χέρι της εξουσίας που εμείς οι ίδιοι οπλίσαμε...

Ξέρεις κάτι... Μόλις γυρίσω στο σπίτι θα βάλω μια ταινία, κάποια με σουπερήρωες, Μπάτμαν, Σπάϊντερμαν, Κάπτεν Αμέρικα, Σούπερμαν. Θα φροντίσω να παρασύρω το παιδί να κάτσει να δει ταινία για κανένα τρίωρο μέχρι να πάει για ύπνο.

Γιατί άμα με πιάσει στις ερωτήσεις για το Πολυτεχνείο δεν θάχω τί να του απαντήσω...


Δευτέρα, 10 Νοεμβρίου 2014

ΟΙ "ΕΠΕΝΔΥΤΕΣ" ΔΕΝ ΕΧΟΥΝ ΠΑΤΡΙΔΑ !

Λίγα λόγια και στα γρήγορα:
 ΟΙ "ΕΠΕΝΔΥΤΕΣ" ΔΕΝ ΕΧΟΥΝ ΠΑΤΡΙΔΑ.

Ξεκάθαρο. Ντόμπρο, τουλάχιστον από μέρους τους. 
Αυτό που τους νοιάζει είναι το κέρδος, απ΄όπου κι΄αν προέρχεται. 


Δεν πάτε να συζητάτε εσείς για τα νερά και τις καλλιέργειες και τα καμμένα δάση και το κατεστραμμένο τοπίο... 
Απλώς, δεν τους νοιάζει. 



Τί τους είναι το περιβάλλον στο κάτω-κάτω; 
Η καταγωγή τους; ο τόπος τους; το χωριό των γονιών τους; η πατρίδα τους; 

Μα και να ήταν, απλώς, δεν νοιάζονται. 


Αυτός είναι ακριβώς ο ορισμός της έκφρασης...

..."Πουλάνε και την μάνα τους για το κέρδος".
 
 Σας αφήνω να χορτάσετε με την ησυχία σας "επιχειρηματικές κινήσεις"...

..."δημιουργικές επενδύσεις"...

..."ανάπτυξη νέων δραστηριοτήτων"...


..."αξιοποίηση επενδυτικών ευκαιριών"...
 

..."καθορισμό απαιτούμενων πόρων" και άλλες όμορφες τηλεοπτικά λέξεις. 

Οι οποίες όμως, δυστυχώς, αντιστοιχούν στις εικόνες που βλέπετε...

Θα πείτε, "Ναι, αλλά εδώ δεν θέλουν να κατασκάψουν τα βουνά μας, δέκα-είκοσι ανεμογεννήτριες θέλουν να βάλουν! Τί σχέση έχουν αυτά που δείχνεις;;;"


Ο τρόπος που θα φερθούν τόσο προς το περιβάλλον όσο και προς τους κατοίκους θα είναι ο ίδιος:  
 ΜΕ ΑΠΟΛΥΤΗ ΠΕΡΙΦΡΟΝΗΣΗ !
 

Και πού ξέρεις, αν είμαστε τυχεροί...

...και αντέξουμε κι΄άλλες "επενδύσεις", 

μπορεί να τους ανοίξει η όρεξη και για πέντε-δέκα εξορύξεις...



Να φοβάστε λίγο περισσότερο γιατί, αρκετές από τις εικόνες αφορούν εικόνες από την "ανάπλαση" του κατεστραμμένου περιβάλλοντος. 


Που σημαίνει ότι, όταν θάχουν φύγει οι "επενδυτές" από το νησί μας, η εικόνα θα μοιάζει σαν πρόσωπο γερασμένου ηθοποιού μετά από δέκα πλαστικές επεμβάσεις...